dp_cookieconsent dla TYPO3: Zarządzanie cookies zgodne z RODO

Dlaczego sam baner cookies nie zapewnia zgodności z RODO

Każda instalacja TYPO3, która osadza Google Analytics, filmy YouTube, wtyczki social media lub zewnętrzne czcionki, stoi od wejścia w życie RODO i ustawy Prawo komunikacji elektronicznej przed tym samym zadaniem: przed załadowaniem skryptu firmy trzeciej musi istnieć aktywna, świadoma zgoda użytkownika. dp_cookieconsent to jedno z najpowszechniejszych w polskiej społeczności TYPO3 rozszerzeń, które wypełniają dokładnie to zadanie. Jest adresowane do firm, które chcą prowadzić stronę zgodnie z RODO bez zewnętrznego narzędzia zarządzania zgodą, i kierowane tym samym do średnich przedsiębiorstw, urzędów i instytucji edukacyjnych, które nie chcą ponosić bieżących kosztów komercyjnych CMP.

Typowe scenariusze zastosowania

Firma przemysłowa z katalogiem produktów i 45 landing page’ami używa Google Analytics, filmu instruktażowego z YouTube, formularzy HubSpot i Google Fonts. Bez dp_cookieconsent wszystkie te usługi ładowałyby się już przy otwarciu strony przez użytkownika, a większość z nich ustawiałaby cookies, co groziłoby postępowaniem Prezesa UKE za naruszenie Prawa komunikacji elektronicznej. Rozszerzenie grupuje usługi według kategorii i doładowuje kod HubSpot dopiero po zgodzie marketingowej; Google Fonts można dodatkowo hostować na własnym serwerze, dzięki czemu zapytanie o zgodę tam całkowicie odpada.

Drugi typowy obraz dostarcza uniwersytet z głównym portalem i kilkoma zdecentralizowanymi stronami wydziałowymi. Każdy wydział prowadzi własne treści i osadza własne usługi, czasem mapkę z OpenStreetMap, czasem film YouTube, czasem tracking Piwik. dp_cookieconsent centralizuje zarządzanie zgodą w głównej instalacji, dostarcza baner przez partials Fluid do wszystkich sub-site’ów i zapisuje zgodę w pliku cookie, który dzięki własnemu layoutowi można przypisać do wspólnej domeny głównej, dzięki czemu użytkownik nie musi wyrażać zgody ponownie na każdej stronie wydziałowej w tej domenie.

Trzeci przypadek to administracje gminne z formularzami online i aplikacjami mapowymi. Dochodzi tu fakt, że inspektorzy ochrony danych regularnie przeprowadzają audyty i wymagają pełnej dokumentacji stosowanych usług. dp_cookieconsent przechowuje kategoryzację jako rekordy w backendzie i wyświetla ją w polityce prywatności jako listę cookies za pomocą elementu treści, co umożliwia redakcji pielęgnację bez ingerencji deweloperów.

Architektura techniczna: blokowanie skryptów na poziomie szablonu

dp_cookieconsent działa według zasady “type-attribute swapping”: wszystkie skrypty firm trzecich w kodzie źródłowym nie są dostarczane z type=“text/javascript”, tylko z neutralnym typem jak type=“text/plain” i dodatkowym atrybutem data-cookieconsent. Przeglądarka ignoruje takie tagi i ich nie wykonuje. Dopiero gdy użytkownik wyrazi zgodę w banerze, mały runner JavaScript podmienia atrybuty typu i uruchamia odroczone wykonanie. Ten sam mechanizm działa dla iframe’ów, które do zgody są wyświetlane jako placeholder.

Konfiguracja rozszerzenia odbywa się w całości przez stałe i setup TypoScript, uzupełnione o rekordy w backendzie dla definicji usług. Każda usługa jest tam opisana nazwą, opisem, kategorią, nazwami cookies i czasem życia cookies, co znacznie upraszcza późniejszą dokumentację dla inspektora ochrony danych. Partials Fluid definiują wygląd banera i modala ustawień, dzięki czemu design można dostosować do identyfikacji korporacyjnej bez zmian w rozszerzeniu.

Częste problemy i rozwiązania

Pierwszy i najczęstszy problem: pomimo aktywnego banera skrypty firm trzecich i tak się ładują, bo są osadzone przez ścieżki include, które nie przechodzą przez TypoScript. Typowe są statyczne bloki HTML, elementy Fluid z zakodowanymi tagami script albo include’y stopki ze starszych szablonów. Porządne rozwiązanie wymaga pełnego crawla strony z Browser Devtools lub zautomatyzowanym narzędziem, które loguje wszystkie wychodzące requesty i porównuje, które z nich są wyzwalane przed zgodą.

Drugi problem to zapisywanie zgody. dp_cookieconsent zapisuje zgodę w lokalnym cookie, co przy użytkownikach z restrykcyjną konfiguracją przeglądarki albo w trybie incognito prowadzi do powtarzających się wyświetleń banera. Kto chce mierzyć kwoty zgód, musi dodatkowo zbudować własne logowanie serwerowe, które zapisuje zgody wraz ze znacznikiem czasu i hashem IP w tabeli bazy danych i tym samym dostarcza wiarygodną dokumentację do audytów.

Trzeci temat dotyczy wydajności. Baner ładuje bundle JavaScript, który w zależności od zakresu skonfigurowanych usług może stać się zauważalnie duży i opóźniać First Contentful Paint. Gosign optymalizuje dostarczanie przez deferred loading, redukuje zbędne partials Fluid i tam, gdzie to możliwe, stawia na kombinację cookieless analytics i self-hosted assets, dzięki czemu baner jest potrzebny już tylko dla nielicznych usług.

Czwarty problem pojawia się przy zmianach zgody: użytkownik wyraża zgodę, korzysta ze strony, później zmienia zdanie i wycofuje zgodę. dp_cookieconsent resetuje flagę cookie, ale już załadowane skrypty działają dalej w tle, aż do przeładowania strony przez użytkownika. Porządne rozwiązanie wymaga triggera przeładowania albo celowego usunięcia już ustawionych cookies przy wycofaniu, tak aby cofnięcie zgody rzeczywiście stało się skuteczne, a nie było tylko formalnie udokumentowane.

Migracja i kompatybilność wersji

dp_cookieconsent jest dostępne dla TYPO3 od v11 do v14; aktualna wersja 14.0.6 jest wydana jako stabilna. Przy skoku z v11 na v12 nazwy stałych TypoScript pozostają bez zmian; sprawdzić trzeba jednak domyślny typ banera, który seria 12.x zmieniła z „info” na „opt-in”. Dla użytkowników starszych wersji rozszerzenia warto wiedzieć, że definicje usług nadal są pielęgnowane jako rekordy w backendzie; od wersji 14 rozszerzenie dostarcza dodatkowo site set, którego ustawienia można zapisać w YAML i osadzić w workflow’ach Git.

Kto migruje z innego narzędzia zgody jak Cookiebot, OneTrust lub Usercentrics, oszczędza na bieżących kosztach licencyjnych, ale musi od nowa zbudować konfigurację usług. Gosign przeprowadza takie migracje wraz z analizą kwoty zgód, dzięki czemu przejście mierzalnie nie powoduje spadku akceptacji.

Dodatkowo warto strategicznie spojrzeć na pytanie, czy baner cookies jest w ogóle właściwą odpowiedzią. Kto konsekwentnie używa self-hosted fontów, przechodzi na cookieless analytics jak Matomo z wyłączonymi cookies lub Plausible i zastępuje embedy wideo statycznymi podglądami z doładowaniem po kliknięciu, może całkowicie usunąć baner dla wielu stron. Korzyść prawna jest znaczna, bo każda unikana zgoda to też unikane ryzyko postępowania UODO i jednocześnie współczynnik konwersji nie jest hamowany przez dialog banera.